Tác giả : Luật sư Đan (Luật sư Trung Quốc tại Việt Nam)

Trong hệ thống quản lý đất đai của Lào, đất thuộc sở hữu nhà nước giữ vai trò trung tâm. Việc sử dụng hợp lý và quản lý hiệu quả loại đất này có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của đất nước, sự ổn định xã hội cũng như việc bảo vệ tài nguyên. Bài viết này sẽ tiến hành phân tích chi tiết dựa trên các quy định của Luật Đất đai của Lào.

Phạm vi của đất thuộc sở hữu nhà nước

Theo quy định tại Điều 78 của Luật Đất đai Lào, đất thuộc sở hữu nhà nước bao gồm tất cả các khu đất do Đảng và các tổ chức nhà nước, Mặt trận Xây dựng Tổ quốc Lào, Hội Cựu chiến binh Lào cùng các tổ chức quần chúng sử dụng và quản lý; đồng thời bao gồm cả đất do Nhà nước giữ lại và bảo vệ.

Phạm vi này xác định rõ chủ thể sở hữu cũng như mục đích đặc biệt của đất thuộc sở hữu nhà nước. Việc các tổ chức của Đảng và Nhà nước sử dụng, quản lý những khu đất liên quan là dựa trên chiến lược phát triển quốc gia và nhu cầu lợi ích công cộng. Trong khi đó, đất mà Nhà nước giữ lại và bảo vệ hướng tới mục tiêu lâu dài như bảo vệ sinh thái, dự trữ chiến lược, v.v. — ví dụ, một số khu rừng có giá trị sinh thái cao hoặc khu bảo tồn tài nguyên thiên nhiên có thể được đưa vào phạm vi đất do Nhà nước giữ lại và bảo vệ.

Phương thức hình thành đất thuộc sở hữu nhà nước

1. Nhà nước chủ động phân bổ và giữ lại đất

Nhà nước tiến hành phân bổ và giữ lại đất để trở thành đất thuộc sở hữu nhà nước – đây là một trong những nguồn hình thành đất công chủ yếu. Dưới góc độ quy hoạch tổng thể, Nhà nước căn cứ vào chiến lược phát triển, nhu cầu xây dựng công trình công cộng để xác định một số khu đất cụ thể là đất thuộc sở hữu nhà nước. Ví dụ, trong quá trình quy hoạch và xây dựng các dự án hạ tầng quy mô lớn như đường cao tốc, đường sắt hay các cơ sở dịch vụ công cấp quốc gia như bệnh viện lớn, viện nghiên cứu, Nhà nước sẽ chủ động phân bổ và giữ lại đất nhằm bảo đảm dự án được triển khai thuận lợi.

2. Đất trở thành sở hữu nhà nước do mất quyền sử dụng

Khi cá nhân, pháp nhân hoặc tổ chức rơi vào các trường hợp mất quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 144 của Luật Đất đai Lào, khu đất đó sẽ được thu hồi và chuyển thành đất thuộc sở hữu nhà nước.

Điều này thể hiện sự ràng buộc pháp lý trong quản lý và sử dụng đất đai. Người sử dụng đất sẽ bị mất quyền nếu vi phạm quy định như: không nộp phí sử dụng đất trong 3 năm liên tiếp; không khai thác hoặc sử dụng đất trong thời gian dài sau khi đã được cấp quyền; sử dụng đất được Nhà nước giao không đúng với mục đích đã phê duyệt.

3. Quyền sở hữu sau khi chấm dứt quyền sử dụng

Ngoài một số trường hợp đặc biệt, khi cá nhân, pháp nhân hoặc tổ chức chấm dứt quyền sử dụng đất theo Điều 147 của Luật Đất đai Lào (trừ trường hợp chuyển nhượng quyền sử dụng cho người khác), quyền sử dụng đất đó sẽ trở lại sở hữu nhà nước. Ví dụ, khi người sử dụng tự nguyện từ bỏ quyền sử dụng đất, hoặc khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích công cộng hoặc dự án phát triển quốc gia, quyền sử dụng đất sẽ chấm dứt và khu đất trở thành tài sản nhà nước.

4. Tự nguyện chuyển nhượng cho Nhà nước

Việc tự nguyện chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho Nhà nước thể hiện sự tin tưởng của người dân đối với Nhà nước và mối quan hệ tương tác tích cực giữa Nhà nước và nhân dân. Trong một số trường hợp, người sử dụng đất có thể vì kế hoạch phát triển cá nhân hoặc mong muốn hỗ trợ công cuộc xây dựng đất nước mà chủ động chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho Nhà nước.

5. Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật

Luật cũng quy định các trường hợp khác để đảm bảo tính linh hoạt trong việc Nhà nước tiếp nhận đất, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội ngày càng phức tạp. Khi xã hội thay đổi và xuất hiện những tình huống mới cần đưa đất vào phạm vi quản lý của Nhà nước, điều khoản này đóng vai trò như một cơ chế dự phòng, đảm bảo tính thích ứng của hệ thống pháp luật.

Chủ thể cốt lõi trong quản lý việc sử dụng đất thuộc sở hữu nhà nước

Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan trung tâm của Nhà nước trong quản lý việc sử dụng đất đai. Cơ quan này có trách nhiệm đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thuộc sở hữu nhà nước, đồng thời quản lý các loại đất được sử dụng hoặc thuộc quyền sở hữu của: Đảng, các tổ chức nhà nước, Mặt trận Xây dựng Tổ quốc Lào, Hội Cựu chiến binh Lào, các tổ chức quần chúng, các tổ chức hành chính địa phương cũng như cá nhân, pháp nhân hoặc tập thể sử dụng đất thuộc quyền quản lý hoặc sở hữu của Nhà nước, đất được tòa án tuyên là tài sản của Nhà nước, hoặc đất do Nhà nước trực tiếp quản lý.

Quy định về việc sử dụng tập thể đất thuộc sở hữu nhà nước

Việc sử dụng tập thể đất thuộc sở hữu nhà nước là một hình thức đặc biệt của việc sử dụng đất công. Theo Điều 81 của Luật Đất đai Lào, hình thức này đề cập đến việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất thuộc sở hữu nhà nước cho một hoặc nhiều bản (làng), để người dân trong bản sử dụng tập thể căn cứ theo quy hoạch sử dụng đất địa phương và quy định của pháp luật. Loại đất này thường bao gồm các khu vực gắn liền với đời sống và lợi ích cộng đồng của dân làng, như: nghĩa trang, rừng thiêng, ao hồ công cộng, chùa, trường học, trạm y tế, văn phòng hành chính của bản, và chợ của bản.

Quyền sử dụng đất tập thể thuộc sở hữu nhà nước nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ và sử dụng đất vì lợi ích chung. Người dân không được phép chuyển nhượng, mua bán, trao đổi, cho thuê quyền sử dụng đất, cũng như không được dùng đất này làm cổ phần trong doanh nghiệp hoặc làm tài sản thế chấp. Quy định này nhằm đảm bảo tính ổn định và tính công ích trong việc sử dụng đất tập thể ở nông thôn, ngăn ngừa rủi ro mất mát lợi ích cộng đồng do việc chuyển nhượng đất, đồng thời bảo vệ trật tự xã hội và duy trì truyền thống văn hóa tại khu vực nông thôn.

Cơ chế kiểm kê đất thuộc sở hữu nhà nước

Để thực hiện quản lý chính xác đất thuộc sở hữu nhà nước, Điều 82 của Luật Đất đai Lào quy định rằng Đảng và các tổ chức nhà nước, Mặt trận Xây dựng Tổ quốc Lào, Hội Cựu chiến binh Lào và các tổ chức quần chúng có nhiệm vụ lập danh mục các loại đất thuộc sở hữu nhà nước mà mình quản lý và sử dụng, sau đó nộp lên Bộ Tài nguyên và Môi trường để tổng hợp và hình thành kho dữ liệu tập trung về đất công.

Phân bổ đất thuộc sở hữu nhà nước cho mục đích nhà ở và bán có thời hạn

Cơ quan hành chính cấp tỉnh, phối hợp với các cơ quan liên quan (bao gồm cơ quan hành chính cấp huyện và cấp bản), có trách nhiệm phân bổ đất xây dựng của Nhà nước phục vụ cho việc xây dựng công trình hoặc phát triển nhà ở theo đúng quy định. Đối với nhu cầu nhà ở của công chức, quân nhân, cảnh sát và người dân, việc cho thuê hoặc bán quyền sử dụng đất được thực hiện theo nguyên tắc và quy định hiện hành.

Trong trường hợp bán quyền sử dụng đất thuộc sở hữu nhà nước có thời hạn, các đề xuất liên quan phải được trình lên Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh xem xét và phê duyệt. Quy trình này đảm bảo việc phân bổ đất công trong lĩnh vực nhà ở được thực hiện một cách công bằng, minh bạch và hợp lý, vừa đáp ứng nhu cầu về nhà ở của người dân, vừa bảo đảm việc sử dụng hiệu quả tài nguyên đất thuộc sở hữu nhà nước.

Thu hồi và hủy bỏ việc chiếm dụng đất thuộc sở hữu nhà nước

Khi xuất hiện các trường hợp chiếm dụng hoặc sử dụng trái phép đất công, hoặc việc cấp quyền sử dụng đất có dấu hiệu vi phạm pháp luật, pháp luật quy định cơ chế thu hồi và hủy bỏ rõ ràng. Cơ quan hành chính cấp tỉnh, phối hợp với các cơ quan liên quan từ cấp huyện đến cấp bản, có trách nhiệm kiểm tra và thu hồi các khu đất công bị chiếm dụng trái phép, đồng thời hủy bỏ quyền sử dụng đất của các cá nhân, pháp nhân hoặc tổ chức vi phạm.

Nếu trường hợp liên quan đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cần trình lên Tỉnh trưởng hoặc Thị trưởng Thủ đô Viêng Chăn để đề xuất hủy bỏ giấy tờ liên quan. Bộ Tài nguyên và Môi trường, cùng với các bộ, ngành và cơ quan hành chính địa phương, cũng có trách nhiệm xử lý việc chuyển nhượng hoặc giao đất công trái phép.
Chính phủ, dựa trên hồ sơ và đề xuất của các cơ quan có thẩm quyền ở cấp bộ hoặc cấp tỉnh, sẽ ra quyết định thu hồi hoặc hủy bỏ những giao dịch vi phạm. Cơ chế này góp phần duy trì trật tự trong quản lý đất công, bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, và ngăn chặn hành vi xâm phạm tài sản quốc gia.

——————————————————————————————————————

Thông báo đặc biệt

Không được phép sao chép bất kỳ nội dung văn bản, hình ảnh, âm thanh và video (nếu có) trong bài viết này khi chưa được ủy quyền. Nếu có nhu cầu chia sẻ hoặc trích dẫn, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được ủy quyền, đồng thời phải ghi rõ nguồn và thông tin tác giả khi chia sẻ.

Nội dung của bài viết này chỉ nhằm mục đích trao đổi thông tin và không đại diện cho quan điểm, đề xuất hoặc cơ sở ra quyết định pháp lý của Chi nhánh Văn Phòng Luật sư Ying Ke Thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội hoặc Đội ngũ luật sư của văn phòng. Nếu bạn cần hỗ trợ tư vấn pháp lý hoặc phân tích chuyên môn, vui lòng liên hệ với chúng tôi.

——————————————————————————————————————

Nếu bạn có nhu cầu pháp lý đầu tư vào nước ngoại vui lòng liên hệ với chúng tôi như sau:

Chi nhánh Văn phòng luật sư Yingke thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội

Địa chỉ: Lô A1L3-04+05, tòa A1 Dự án Ecolife Capitol, 58 Tố Hữu, phường Mễ Trì, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội

Người liên hệ: Luật sư Zhang Zhi Dan

Điện thoại: + 84 859600354（Việt Nam）

Zalo:  (+86)13481033546