Tác giả: Luật sư Zhang Zhi Dan, trưởng Chi nhánh Văn phòng luật sư Yingke thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội

Hợp đồng đóng vai trò là điểm khởi đầu và nền tảng trong kinh doanh quốc tế đồng thời thường quyết định kết quả cuối cùng của giao dịch. Trong bài viết này Luật sư Đan sẽ hướng dẫn bạn cách soạn thảo hợp đồng thương mại quốc tế.

1. Xác định loại giao dịch và quan hệ pháp lý

Trước tiên, chúng ta cần nắm rõ các loại hợp đồng như hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng phân phối, hợp đồng sở hữu trí tuệ bằng sáng chế công nghệ, thỏa thuận bảo mật, hợp đồng bảo lãnh khoản vay tài chính, hợp đồng dịch vụ… để xác định các điều khoản, ký kết và rủi ro thực hiện mà chúng cần lưu ý.

2. Điều khoản cơ bản của hợp đồng

Các yếu tố cần thiết của hợp đồng thông thường bao gồm tên người đương sự, nơi ở, thông tin về đối tượng, giá cả hoặc thù lao, thời hạn thực hiện, trách nhiệm khi vi phạm hợp đồng và phương thức giải quyết tranh chấp. Trước khi ký hợp đồng, cần đặc biệt chú ý xem xét năng lực và khả năng thực hiện của các bên tham gia hợp đồng, tính pháp lý và tuân thủ của đối tượng, …

Do các hợp đồng nước ngoài thường liên quan đến nhiều quốc gia nên việc lựa chọn luật áp dụng, tòa án có thẩm quyền và phương thức giải quyết tranh chấp là đặc biệt quan trọng, việc lựa chọn đúng trung tâm trọng tài hoặc tòa án tố tụng và luật áp dụng sẽ quyết định đến phán quyết và kết quả thi hành án cuối cùng.

3. Những vấn đề cần lưu ý trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế?

3.1. Chủ thể và điều khoản của đối tượng:

Chú ý xem bên ký kết có khả năng và năng lực thực hiện hợp đồng hay không, chẳng hạn như ký hợp đồng với chi nhánh của pháp nhân doanh nghiệp nước ngoài và liệu bên đó có được ủy quyền hợp lệ hay không. Thứ hai, đối tượng của hợp đồng có hợp pháp hay không, hàng hóa không được là hàng hóa bị cấm hoặc hạn chế lưu thông, đồng thời đảm bảo tính hợp pháp của mục đích hợp đồng và không được che đậy các mục đích trái pháp luật dưới hình thức pháp lý.

3.2. Điều khoản thanh toán

Chú ý: thời gian thanh toán có hợp lý hay không. Nếu là người mua thì nên áp dụng phương thức thanh toán trả góp để từng đợt thanh toán tương ứng với việc thực hiện nghĩa vụ hợp đồng và thông qua việc đặt cọc bảo đảm, thanh toán khi nhận hàng…tránh thiệt hại kinh tế khi người bán không thực hiện hoặc thực hiện thiếu các điều khoản trong hợp đồng. Nếu rủi ro thực hiện hợp đồng sau khi thanh toán lớn thì cố gắng giảm tỷ lệ thanh toán trước, ví dụ: “Bên mua thanh toán 90% tổng giá trị hợp đồng trong vòng 30 ngày sau khi ký nhận đơn, 10% số tiền hợp đồng sẽ được giữ lại làm tiền đặt cọc bảo hành, nếu sau khi hết thời hạn bảo hành không phát hiện thấy vấn đề gì về chất lượng thì người mua sẽ thanh toán tiền cọc bảo hành này trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận được giấy xác nhận hết thời hạn bảo hành.”

3.3. Điều kiện giao hàng, chuyển giao rủi ro và đóng gói

Người bán nên chú ý kiểm tra xem địa điểm giao hàng và thời gian giao hàng có rõ ràng hay không, yêu cầu đóng gói hàng hóa có hợp lý hay không. Nếu địa điểm giao hàng hoặc nhà vận chuyển do người mua chỉ định không rõ ràng thì sẽ dễ gây ra rủi ro thanh toán sau này. Ví dụ: “Người bán phải giao hàng đến địa điểm giao hàng do người mua chỉ định trước ngày …tháng… năm…” “Trong các hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, hai bên thường lựa chọn áp dụng các thuật ngữ thương mại trong “Điều lệ chung giải thích thuận ngữ thương mại quốc tế” ví dụ như FOB, FCA, EXW, DDP, … Người bán thường có xu hướng lựa chọn điều khoản giao hàng EXW (Ex Works), tức là giao hàng tại nhà máy. Điều này có nghĩa là khi bên bán hàng tại địa điểm của họ hoặc một địa điểm khác chỉ định (như nhà máy hoặc kho hàng), bàn giao hàng hóa cho bên mua thì việc giao hàng được coi là hoàn thành. Bên bán hàng không phải xử lý thủ tục hải quan xuất khẩu hoặc đóng gói hàng hóa vào bất kỳ phương tiện vận chuyển nào. Lúc này rủi ro hàng hóa chuyển sang bên mua khi hàng hóa được vận chuyển đến điểm đến dự kiến.

Người mua nên thiết lập nghiêm ngặt các điều khoản về thời hạn giao hàng và các trách nhiệm pháp lý khi bên bán hàng vi phạm hợp đồng, đồng thời chọn các điều khoản thương mại như FCA để người bán có nghĩa vụ nặng hơn. Người bán phải tuân thủ các yêu cầu về đóng gói, bao gồm cả vật liệu và thông số kỹ thuật, ví dụ như: “Người bán phải giao hàng không quá 30 ngày làm việc sau khi nhận được đơn đặt hàng của người mua. Người bán phải đảm bảo rằng tất cả hàng hóa phải được giao đầy đủ và đúng hạn cho nhà vận chuyển mà bên mua chỉ định. Rủi ro mất mát hàng hóa, phí vận chuyển nội địa và bảo hiểm trước khi giao cho nhà vận chuyển sẽ do bên bán hàng chịu đồng thời bên bán hàng cũng chịu trách nhiệm về việc vận chuyển, đóng gói và đóng gói hàng hóa. Bao bì của hàng hóa phải phù hợp cho việc vận chuyển đường dài, tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan và có khả năng chống ăn mòn, chống ẩm, rung, rỉ sét,… để đảm bảo hàng hóa đến nơi đến an toàn, không bị hư hỏng.”

3.4. Điều khoản nghiệm thu

Đối với người mua, việc giao hàng đầy đủ là mục đích chính của việc ký kết hợp đồng. Vì vậy, với tư cách là người mua, cần phải đảm bảo chất lượng hàng hóa thông qua việc kiểm tra khi nhận, lắp đặt và vận hành thử. Trước tiên người mua phải kiểm tra chất lượng và số lượng của hàng hóa. Tiến hành kiểm tra trực quan hàng hóa, hình thức, thông số kỹ thuật, …. Nếu phát hiện thấy hàng hóa có bất thường, họ có quyền yêu cầu trả lại ngay lập tức hoặc giảm giá. Đồng thời, chỉ rõ rằng việc kiểm tra khi nhận hàng không phải kết quả cuối cùng của việc nghiệm thu. Nếu trong thời gian bảo hành vẫn có những bất thường tiềm ẩn, người mua có quyền yêu cầu bồi thường và gia hạn thời gian bảo hành nhiều nhất có thể.

Người bán với tư cách là người chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ đảm bảo chất lượng thì nên cố gắng làm rõ thời hạn nghiệm thu của người mua và áp dụng các điều khoản về sự chấp nhận ngầm định và cơ quan kiểm tra của bên thứ ba, ví dụ: “Cả hai bên đã thỏa thuận rằng bên mua sẽ kiểm tra và nghiệm thu đối tượng trong thời gian quy định sau khi nhận được hàng. Nếu bên mua vượt quá thời hạn thì coi như bên mua đã chấp nhận về số lượng và chất lượng của hàng hóa đó. Điều này nhằm đảm bảo rằng hàng hàng hóa do người bán cung cấp đạt được nghiệm thu. Sự im lặng của người mua (không nghiệm thu) sẽ được coi là một hình thức nghiệm thu đạt chuẩn, nếu người mua nộp đơn khiếu nại, giấy chứng nhận kiểm tra từ cơ quan kiểm tra bên thứ ba phải được cấp để chứng minh hàng hóa bị lỗi và nghĩa vụ chứng minh được chuyển cho người mua.

3.5. Trách nhiệm pháp lý do vi phạm hợp đồng

Người bán nên chú ý xem các điều khoản sau có được đặt ra hay không: ① Trách nhiệm của người mua đối với việc vi phạm hợp đồng do thanh toán chậm, ước tính thời gian theo quy trình thanh toán nội bộ của công ty để đảm bảo rằng việc thanh toán đúng hạn.

② Trách nhiệm của người mua đối với việc vi phạm hợp đồng do không đưa ra báo cáo nghiệm thu.

Người mua nên chú ý kiểm tra xem có quy định rõ ràng hay không:

① Trách nhiệm của người bán đối với việc vi phạm hợp đồng do giao hàng chậm;

② Trách nhiệm của người bán đối với việc vi phạm hợp đồng do không vượt qua khâu kiểm tra chất lượng hàng hóa được giao;

③ Trách nhiệm của người mua đối với việc vi phạm hợp đồng do không sắp xếp hàng hóa đạt chuẩn và chất lượng trong thời gian bảo hành.

Trong điều khoản trách nhiệm pháp lý đối với hành vi vi phạm hợp đồng, phương pháp tính toán số tiền bồi thường thiệt hại phải càng rõ ràng càng tốt. Nếu số tiền bồi thường thiệt hại không đủ để bù vào tổn thất thì nên thỏa thuận về điều khoản hỗ trợ và tránh mất tiền cọc và tiền vi phạm hợp đồng. Ví dụ: “Nếu người bán giao hàng chậm thì người bán sẽ phải trả cho mỗi ngày giao hàng chậm trễ. Người mua phải trả cho người mua số tiền bồi thường theo tỷ lệ % trên tổng số tiền hợp đồng/ ..ngày, bên bán phải bồi thường thiệt hại theo tỷ lệ % trên tổng số tiền hợp đồng cho bên mua, đồng thời bên mua có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng. Nếu số tiền bồi thường thiệt hại không đủ để bù vào tổn thất. Người mua có thể yêu cầu người bán bồi thường một số tiền nhất định”. Mức bồi thường thiệt hại phải được xác định dựa trên nguyên tắc bồi thường toàn diện và hợp lý, không nên quá cao để đảm bảo tính hợp lý của việc bồi thường thiệt hại.

3.6. Giải quyết tranh chấp, Luật áp dụng và Điều khoản quản lý tư pháp

Để kiểm tra xem việc lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp có hợp lý hay không, trước tiên bạn nên lựa chọn giữa kiện tụng và trọng tài. Nếu chọn kiện tụng, cần nêu rõ tòa án có thẩm quyền, chẳng hạn như nơi cư trú của bị đơn, nơi thực hiện hợp đồng, Tòa án nhân dân nơi ký kết hợp đồng, nơi ở của nguyên đơn, địa điểm xảy ra tranh chấp và những nơi khác thực sự liên quan đến tranh chấp sẽ có thẩm quyền xét xử, nhưng nó không vi phạm các quy định về thẩm quyền phân cấp và thẩm quyền độc quyền; nếu lựa chọn trọng tài thì cần lưu ý tránh sai sót tên gọi, thuật ngữ của tổ chức trọng tài, thỏa thuận về hai hoặc nhiều tổ chức trọng tài cùng một lúc, thỏa thuận về cả hai trọng tài và kiện tụng làm vô hiệu điều khoản trọng tài. Về việc áp dụng luật áp dụng thì hãy lựa chọn luật và tòa án có thẩm quyền có lợi cho mình. Ví dụ, đối với nhà cung cấp Việt Nam, thì nên áp dụng luật pháp Việt Nam trong hợp đồng và để cho tòa án hoặc tổ chức trọng tài trong nước quản lý.

3.7. Điều khoản miễn trừ:

Việc xác định trước phạm vi miễn trách nhiệm của một hoặc cả hai bên có thể giúp giảm nhẹ nghĩa vụ chứng minh, nhưng các điều khoản miễn trách nhiệm không được vi phạm các quy định bắt buộc của pháp luật. Nếu là người bán thì nên liệt kê càng nhiều và chi tiết điều khoản miễn trừ thì càng tốt để có thể yêu cầu miễn trách nhiệm pháp lý đối với những tổn thất do lý do chính sách cụ thể và nguyên nhân từ bên thứ ba gây ra. Nếu là người mua thì cần chú ý kiểm tra và loại bỏ các điều khoản miễn trách nhiệm không hợp lý mà bên bán hàng đưa ra. Lý do bất khả kháng (Force Majeure) là một lý do miễn trách nhiệm được quy định bởi pháp luật, tuy nhiên nếu một bên vi phạm hợp đồng sau khi trì hoãn thực hiện và gây ra lý do bất khả kháng, bên vi phạm không được áp dụng điều khoản miễn trách nhiệm vì lý do bất khả kháng.

Luật sư Đan có giấy phép hành nghề luật sư ở Trung Quốc và Việt Nam, nắm rõ mạng lưới tư pháp và thương mại của Trung Quốc, đồng thời có nhiều kinh nghiệm phong phú trong việc tố tụng. Nếu gặp phải bất kì vụ việc tranh chấp nào từ nước ngoài thì không cần lo lắng, Luật sư Đan sẽ giúp bạn giải quyết. Ngoài 119 chi nhánh tại Trung Quốc, Văn phòng Luật Yingke đã thành lập chi nhánh tại 43 quốc gia ở Châu Âu, Hoa Kỳ, Châu Phi và Châu Á, bao gồm Hoa Kỳ, Canada, Mexico, Argentina, Ai Cập, Angola, Kenya, Congo, Nam Châu Phi, Nigeria, Tanzania, Ethiopia, Đức, Hungary, Vương quốc Anh, Ý, Pháp, Tây Ban Nha, Úc, Trung Quốc, Hàn Quốc, Campuchia, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam, Singapore, Myanma, … Luật sư của Yingke có mặt trên khắp thế giới, với nhiều kênh thu nợ và cơ sở dữ liệu đầy đủ, có thể tiến hành phân tích toàn diện về tình trạng uy tín tín dụng và khả năng thanh toán nợ của các công ty ở nước ngoài, từ đó xây dựng kế hoạch thu nợ phù hợp nhất dựa trên đặc điểm của bên nợ. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có thể tập trung thời gian và sức lực của mình vào những khách hàng thanh toán hóa đơn đúng hạn.

Tôi là luật sư Đan, đây là kênh thông tin của Luật sư Trung Quốc tại Việt Nam, tôi sẽ giúp các bạn giải quyết các vấn đề pháp lý thương mại quốc tế.

——————————————————————————————————————

Nếu các doanh nghiệp còn phiền não về việc bị khách hàng nước ngoài nợ chây ì, vui lòng liên hệ ngay với chúng tôi như sau.

Chi nhánh Văn phòng luật sư Yingke thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội

Địa chỉ: Lô A1L3-04+05, tòa A1 Dự án Ecolife Capitol, 58 Tố Hữu, phường Mễ Trì, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội

Người liên hệ: Luật sư Zhang Zhi Dan

Điện thoại: + 84 859800354（Việt Nam）

Zalo:  (+86)13481033546

——————————————————————————————————————

Thông báo đặc biệt 

Không được phép sao chép bất kỳ nội dung văn bản, hình ảnh, âm thanh và video (nếu có) trong bài viết này khi chưa được ủy quyền. Nếu có nhu cầu chia sẻ hoặc trích dẫn, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được ủy quyền, đồng thời phải ghi rõ nguồn và thông tin tác giả khi chia sẻ.

Nội dung của bài viết này chỉ nhằm mục đích trao đổi thông tin và không đại diện cho quan điểm, đề xuất hoặc cơ sở ra quyết định pháp lý của Chi nhánh Văn Phòng Luật sư Ying Ke Thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội hoặc Đội ngũ luật sư của văn phòng. Nếu bạn cần hỗ trợ tư vấn pháp lý hoặc phân tích chuyên môn, vui lòng liên hệ với chúng tôi.