Tác giả: Luật sư Zhang Zhi Dan, trưởng Chi nhánh Văn phòng luật sư Yingke thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội

Thời gian gần đây, chúng tôi ghi nhận một xu hướng đáng chú ý trong thực tiễn làm thủ tục nhập khẩu tại Việt Nam: cơ quan hải quan đang tăng cường kiểm tra các yếu tố liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ trên hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt đối với các sản phẩm có in ký hiệu “®” (Registered Trademark) trên bao bì hoặc nhãn sản phẩm.

Đối với nhiều doanh nghiệp, việc sử dụng ký hiệu “®” là thông lệ sau khi nhãn hiệu đã được đăng ký tại nước sở tại hoặc tại các quốc gia khác. Tuy nhiên, khi xuất khẩu hàng hóa vào Việt Nam, việc này có thể phát sinh những rủi ro mà nhiều doanh nghiệp chưa lường trước.

Nhãn hiệu được đăng ký tại Trung Quốc không đồng nghĩa với việc được bảo hộ tại Việt Nam

Theo Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, quyền đối với nhãn hiệu được xác lập theo nguyên tắc lãnh thổ. Điều này có nghĩa là, về nguyên tắc, nhãn hiệu chỉ được bảo hộ tại Việt Nam khi nhãn hiệu được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp Văn bằng bảo hộ; hoặc nhãn hiệu được công nhận đăng ký quốc tế theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Nói cách khác, việc một nhãn hiệu đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký tại Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu hoặc các quốc gia khác không đồng nghĩa với việc nhãn hiệu đó đã được bảo hộ tại Việt Nam.

Vì sao ký hiệu “®” là yếu tố bị cơ quan hải quan Việt Nam kiểm tra?

Hiện nay, pháp luật Việt Nam không có quy định cấm nhập khẩu hàng hóa chỉ vì trên bao bì có ký hiệu “®”. Tuy nhiên, trong thực tiễn, khi hàng hóa nhập khẩu thể hiện ký hiệu “®” nhưng nhãn hiệu chưa được đăng ký tại Việt Nam, cơ quan hải quan có thể yêu cầu doanh nghiệp giải trình hoặc thực hiện các biện pháp xử lý phù hợp trước khi hàng hóa được thông quan. Việc kiểm tra và yêu cầu của cơ quan hải quan được thực hiện trên cơ sở nhãn hàng hóa phải thể hiện chính xác thông tin “truy xuất nguồn gốc theo quy định”, phản ánh đúng bản chất và nguồn gốc của hàng hóa.

Việc kiểm tra này xuất phát từ chức năng quản lý nhà nước của cơ quan hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo Luật Hải quan năm 2014, đồng thời gắn với việc bảo đảm tính chính xác của các thông tin thể hiện trên hàng hóa lưu thông tại Việt Nam. Ngày 19/6/2026, Cục Hải quan Việt Nam cũng ban hành Công văn số 17724/CHQ-GSQL hướng dẫn giải đáp vướng mắc về việc ghi nhãn đối với hàng hóa nhập khẩu có ký hiệu “®” trên hàng hóa, bao bì sản phẩm. Văn bản làm rõ trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa nhập khẩu trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường theo các quy định mới của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và ghi nhãn hàng hóa. Cụ thể, nội dung chính của công văn trên như sau:

Theo Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường, hàng hóa nhập khẩu phải thực hiện ghi nhãn theo quy định của pháp luật.

– Việc ghi nhãn có thể được thực hiện bằng nhãn vật lý, nhãn điện tử hoặc hộ chiếu số của sản phẩm; đồng thời phải thể hiện đầy đủ các thông tin về mã số, mã vạch và truy xuất nguồn gốc theo quy định.

– Nội dung ghi trên nhãn phụ phải là bản dịch tiếng Việt của các nội dung bắt buộc trên nhãn gốc và bổ sung các thông tin bắt buộc còn thiếu theo quy định.

– Tổ chức, cá nhân ghi nhãn phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của nội dung ghi trên nhãn phụ.

– Các nội dung bổ sung trên nhãn phụ không được làm hiểu sai nội dung trên nhãn gốc, đồng thời phải phản ánh đúng bản chất và nguồn gốc của hàng hóa.

– Trường hợp có vướng mắc liên quan đến quy định ghi nhãn hàng hóa, doanh nghiệp được hướng dẫn liên hệ Bộ Khoa học và Công nghệ để được giải đáp theo thẩm quyền.

Những rủi ro doanh nghiệp có thể gặp phải

Nếu hàng hóa được sản xuất tại Trung Quốc và xuất khẩu sang Việt Nam trong khi bao bì vẫn sử dụng ký hiệu “®” nhưng nhãn hiệu chưa được bảo hộ tại Việt Nam, doanh nghiệp có thể đối mặt với các vấn đề như:

– Bị yêu cầu giải trình về tình trạng bảo hộ của nhãn hiệu tại Việt Nam;

– Phải bổ sung tài liệu hoặc giải trình với cơ quan hải quan;

– Phải xử lý lại bao bì hoặc nhãn hàng hóa;

– Kéo dài thời gian thông quan;

– Phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi và chậm tiến độ giao hàng.

Đối với các doanh nghiệp có lượng hàng xuất khẩu lớn hoặc cung ứng theo chuỗi sản xuất, chỉ một lô hàng bị chậm thông quan cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến kế hoạch kinh doanh của cả nhà sản xuất và nhà nhập khẩu.

Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp Trung Quốc trước khi xuất khẩu sang Việt Nam

Để hạn chế tối đa các rủi ro nêu trên, chúng tôi khuyến nghị doanh nghiệp thực hiện một số biện pháp sau:

– Đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam trước khi đưa sản phẩm vào thị trường: Đây là giải pháp hiệu quả và bền vững nhất. Việc đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam không chỉ giúp bảo vệ thương hiệu mà còn tạo thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu, phân phối và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong tương lai. Hiện nay, thời gian xử lý đơn đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam đã được rút ngắn đáng kể. Trên thực tế, nhiều hồ sơ có thể được cấp Văn bằng bảo hộ trong khoảng 12–15 tháng, nhanh hơn đáng kể so với trước đây.

– Kiểm tra bao bì ngay từ giai đoạn sản xuất: Doanh nghiệp nên rà soát toàn bộ bao bì sản phẩm, tem nhãn, hướng dẫn sử dụng, catalogue, tài liệu quảng cáo đi kèm. Nếu sản phẩm dự kiến xuất khẩu sang Việt Nam, cần xác định liệu trên các tài liệu này có sử dụng ký hiệu “®” hay không. Việc kiểm tra ngay từ khâu thiết kế và in ấn sẽ giúp doanh nghiệp tránh phải xử lý lại hàng hóa khi đã đến cửa khẩu Việt Nam.

– Phương án xử lý nếu nhãn hiệu chưa được bảo hộ tại Việt Nam: Trong trường hợp doanh nghiệp chưa hoàn tất thủ tục đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam nhưng hàng hóa đã in sẵn ký hiệu “®”, doanh nghiệp có thể liên hệ với chúng tôi hoặc nhà nhập khẩu tại Việt Nam để xây dựng phương án xử lý phù hợp. Trong thực tiễn, nhiều doanh nghiệp lựa chọn dán nhãn phụ hoặc che phủ ký hiệu “®” trước khi hàng hóa được đưa vào lưu thông tại Việt Nam nhằm giảm thiểu vướng mắc trong quá trình thông quan. Việc áp dụng giải pháp nào cần được xem xét trên cơ sở từng lô hàng và quy định pháp luật hiện hành.

Dịch vụ hỗ trợ của Chi nhánh văn phòng luật sư Yingke thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội

Chúng tôi thường xuyên hỗ trợ các doanh nghiệp Trung Quốc và doanh nghiệp có hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc trong các vấn đề như:

• Đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam;
• Tra cứu khả năng đăng ký nhãn hiệu trước khi xuất khẩu;
• Tư vấn tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ đối với hàng hóa nhập khẩu;
• Rà soát bao bì, nhãn hàng hóa trước khi đưa vào thị trường Việt Nam;
• Tư vấn và hỗ trợ xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan.

Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ trước khi xuất khẩu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế đáng kể các rủi ro pháp lý, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh tại thị trường Việt Nam.

Chi nhánh Văn phòng luật sư Yingke thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội

Địa chỉ: Lô A1L3-04+05, tòa A1 Dự án Ecolife Capitol, 58 Tố Hữu, phường Đại Mỗ, Hà Nội

Người liên hệ: Luật sư Zhang Zhi Dan

Hotline: 0971 348 428（Giờ làm việc: 8:00 -17:00, thứ 2 tới thứ 6）