Tác giả : Luật sư Đan (Luật sư Trung Quốc tại Việt Nam)
Gần đây, một luật sư của Yingke đã đại diện cho một tổ chức tại tỉnh Chiết Giang Trung Quốc giải quyết thành công vụ tranh chấp hợp đồng lao động có yếu tố nước ngoài. Vụ việc được xem xét qua hai cấp là trọng tài lao động và tòa án sơ thẩm, và phía tổ chức đã bảo vệ được quyền lợi của mình.
Dù thiếu các chứng cứ quan trọng và gần như không có quy định pháp lý cụ thể để áp dụng trực tiếp, đội ngũ luật sư Yingke vẫn tìm ra cách xoay chuyển tình thế. Thay vì chỉ dựa vào hồ sơ sẵn có, họ xây dựng một cơ chế quản lý từ bên ngoài, qua đó thiết lập được hệ thống kiểm soát rủi ro lao động chặt chẽ và chủ động, giúp hạn chế hiệu quả các rủi ro phát sinh về sau.
Không chỉ giải quyết thành công vụ việc, cách làm này còn mở ra một hướng tiếp cận mới trong lĩnh vực tuân thủ lao động. Đặc biệt, nó giúp các doanh nghiệp có thêm công cụ bảo vệ mình trước những trường hợp lao động nước ngoài tự ý nghỉ việc gây thiệt hại, tạo nên một lớp “bảo vệ” vững chắc hơn về mặt pháp lý.
- Tổng quan vụ việc
Một tổ chức tại tỉnh Chiết Giang – đơn vị lớn trong lĩnh vực cung cấp giáo viên nước ngoài – đã tuyển dụng một giáo viên quốc tịch Georgia (gọi là “giáo viên A”) thông qua bên môi giới vào tháng 8/2020. Hai bên xác nhận ý định hợp tác qua hình thức trực tuyến và ký kết hợp đồng lao động với thời hạn từ tháng 8/2020 đến tháng 8/2022. Theo thỏa thuận, mức lương 12 tháng đầu là 9.000 NDT/tháng, từ năm thứ hai tăng lên 11.000 NDT/tháng. Do phía tổ chức đã chi trả chi phí vé máy bay và phí môi giới, hai bên cũng thống nhất rằng nếu giáo viên nghỉ việc trước thời hạn, sẽ phải bồi thường tương đương hai tháng lương.
Tuy nhiên, do ảnh hưởng của dịch bệnh, hợp đồng không thể gửi sang Georgia để giáo viên A trực tiếp ký. Sau khi trao đổi và được giáo viên A đồng ý, phía tổ chức đã ký thay chữ ký của người lao động trên hợp đồng. Cũng vì dịch bệnh, giáo viên A không thể sang Trung Quốc làm việc vào tháng 8/2020 như dự kiến, mà đến tháng 9/2021 mới chính thức bắt đầu làm việc.
Đến ngày 27/12/2022, thời điểm Trung Quốc vừa nới lỏng các biện pháp phòng dịch, người phụ trách của tổ chức do vấn đề sức khỏe nên không trực tiếp làm việc. Bất ngờ, giáo viên A gửi tin nhắn thông báo giấy phép lao động đã hết hạn và cho rằng phía tổ chức không hỗ trợ gia hạn, từ đó yêu cầu chấm dứt quan hệ lao động. (thực tế giáo viên A này đã tìm được công việc mới với mức lương cao hơn nên tìm lý do nghỉ việc trước hạn.)
Phía tổ chức đề nghị sẽ sắp xếp người khác hỗ trợ thủ tục, nhưng giáo viên A từ chối trao đổi. Sau khi hồi phục, người phụ trách đến nơi ở của giáo viên thì phát hiện người này đã rời đi. Không lâu sau, tổ chức nhận được đơn yêu cầu trọng tài từ giáo viên A, đòi thanh toán phần chênh lệch tiền lương lên tới 64.822,13 NDT và yêu cầu cấp giấy xác nhận nghỉ việc, ghi nhận thời điểm chấm dứt quan hệ lao động là ngày 27/12/2022.
Khi tìm đến luật sư của Yingke, phía tổ chức cung cấp bản sao chứng cứ do giáo viên A đưa ra. Qua phân tích, luật sư phát hiện cách tính chênh lệch lương của giáo viên dựa trên việc “đẩy lùi” thời điểm bắt đầu làm việc sớm hơn một năm (tính cả thời gian bị trì hoãn do dịch). Vì vậy, giáo viên này áp dụng mức lương năm thứ hai (11.000 NDT) để tính thu nhập đáng lẽ được nhận, trong khi phía tổ chức chỉ trả theo mức năm đầu (9.000 NDT). Đây chính là cơ sở cho yêu cầu đòi bù lương tại trọng tài.
Ngoài ra, giáo viên A còn cung cấp các đoạn tin nhắn trao đổi từ năm 2020, thể hiện rõ thỏa thuận về mức lương và chi phí vé máy bay. Trong khi đó, do hợp đồng lao động phía tổ chức giữ là bản ký thay nên sau khi đối chiếu, nếu đưa ra làm chứng cứ tại phiên xét xử rất dễ bị đối phương khai thác sơ hở. Vì thiếu chứng cứ hợp lệ cho tài liệu quan trọng này nên vụ việc rơi vào thế bế tắc.
- Chiến lược xử lý vụ việc
Sau khi tiếp nhận vụ việc, luật sư Yingke nhanh chóng xác định vấn đề cốt lõi là thiếu hợp đồng lao động hợp lệ – yếu tố then chốt quyết định hướng xử lý. Qua phân tích quy định liên quan, luật sư nhận thấy để xin giấy phép lao động cho người nước ngoài, hồ sơ bắt buộc phải có hợp đồng lao động đã ký chính thức. Từ đó, luật sư đề xuất phía tổ chức liên hệ cơ quan quản lý chuyên gia nước ngoài để tra cứu và trích lục hồ sơ lưu trữ. Kết quả, họ đã tìm lại được bản hợp đồng có chữ ký thật của hai bên, qua đó khôi phục được chứng cứ quan trọng nhất.
Tiếp theo, luật sư xem xét điều khoản phạt vi phạm khi nghỉ việc trước hạn trong hợp đồng. Tuy có thỏa thuận, nhưng theo quy định pháp luật hiện hành, điều khoản này khó được công nhận vì không thuộc trường hợp được phép áp dụng (chỉ áp dụng khi có đào tạo chuyên biệt kèm cam kết thời gian làm việc). Trong khi đó, thực tế doanh nghiệp lại phải chịu nhiều chi phí khi tuyển dụng giáo viên nước ngoài như vé máy bay, ăn ở, phí môi giới… nhưng pháp luật chưa có quy định cụ thể điều chỉnh các khoản này.
Vì vậy, luật sư đã chuyển hướng chiến lược sang yêu cầu bồi thường thiệt hại thực tế. Cụ thể, sau khi giáo viên A tự ý nghỉ việc, tổ chức đã phải chi 18.000 NDT tiền môi giới để tuyển gấp người thay thế. Dựa trên đó, luật sư đề xuất nộp yêu cầu phản tố trong quá trình trọng tài: vừa yêu cầu đối phương thanh toán khoản thiệt hại thực tế này, vừa giữ yêu cầu phạt vi phạm hợp đồng nhằm thể hiện rõ lập trường của doanh nghiệp.
Cách tiếp cận này giúp phía tổ chức không còn rơi vào thế bị động, đồng thời tạo được cơ sở pháp lý rõ ràng và thực tế hơn để bảo vệ quyền lợi của mình trong quá trình giải quyết tranh chấp.
- Kết quả vụ việc
Cơ quan trọng tài dựa trên hợp đồng có chữ ký của hai bên mà tổ chức đã trích lục được, cùng với các chứng cứ như vé máy bay và thời gian nhận phòng khách sạn, xác định giáo viên A thực tế bắt đầu làm việc từ tháng 9/2021. Vì vậy, mức lương được tính theo năm đầu là 9.000 NDT/tháng, không phải 11.000 NDT như phía giáo viên yêu cầu.
Đúng như dự liệu ban đầu, yêu cầu phạt vi phạm hợp đồng không được chấp nhận. Tuy nhiên, trọng tài cũng xem xét rằng việc giấy phép lao động hết hạn là trách nhiệm mà bản thân giáo viên A cần chủ động theo dõi. Đồng thời, việc tự ý nghỉ việc không có lý do chính đáng đã khiến hoạt động giảng dạy của tổ chức bị gián đoạn và phát sinh chi phí thực tế.
Trên cơ sở đó, hội đồng trọng tài quyết định chấp nhận một phần yêu cầu phản tố, buộc giáo viên A bồi thường 9.000 NDT cho tổ chức như khoản thiệt hại thực tế.
Kết quả, vụ việc được giải quyết theo hướng có lợi cho phía tổ chức.
- Kết luận
Về bản chất, đây là một vụ việc gần như “trắng chứng cứ”. Tuy nhiên, luật sư Yingke đã khéo léo tận dụng quy trình tiếp nhận và lưu trữ của cơ quan chức năng để truy xuất được chứng cứ then chốt, tạo lợi thế ngay từ đầu.
Trong bối cảnh quy định pháp luật còn hạn chế, không thể áp dụng điều khoản phạt vi phạm, luật sư đã chuyển hướng bằng cách đưa ra yêu cầu phản tố dựa trên thiệt hại thực tế. Nhờ đó, không chỉ bảo vệ được quyền lợi cho doanh nghiệp mà còn góp phần kiểm soát rủi ro trong quản lý lao động.
Từ vụ việc này có thể rút ra hai điểm quan trọng: thứ nhất, cần chú trọng lưu trữ hồ sơ, tài liệu ngay từ đầu để tránh thiếu hụt chứng cứ khi xảy ra tranh chấp; thứ hai, khi pháp luật chưa theo kịp thực tiễn, có thể linh hoạt dựa vào mục tiêu của luật để yêu cầu bồi thường thiệt hại thực tế, qua đó bù đắp những khoảng trống pháp lý.
Vụ việc này cho thấy rõ tầm quan trọng của việc lưu trữ hồ sơ, chứng cứ trong thời đại số (chẳng hạn như các hợp đồng được cơ quan cấp phép lưu giữ). Đồng thời, cách tiếp cận dựa trên “thiệt hại thực tế” có thể giúp doanh nghiệp xây dựng một cơ chế kiểm soát rủi ro hiệu quả, nhất là trong quản lý lao động nước ngoài.
——————————————————————————————————————
Thông báo đặc biệt
Không được phép sao chép bất kỳ nội dung văn bản, hình ảnh, âm thanh và video (nếu có) trong bài viết này khi chưa được ủy quyền. Nếu có nhu cầu chia sẻ hoặc trích dẫn, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được ủy quyền, đồng thời phải ghi rõ nguồn và thông tin tác giả khi chia sẻ.
Nội dung của bài viết này chỉ nhằm mục đích trao đổi thông tin và không đại diện cho quan điểm, đề xuất hoặc cơ sở ra quyết định pháp lý của Chi nhánh Văn Phòng Luật sư Ying Ke Thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội hoặc Đội ngũ luật sư của văn phòng. Nếu bạn cần hỗ trợ tư vấn pháp lý hoặc phân tích chuyên môn, vui lòng liên hệ với chúng tôi.
——————————————————————————————————————
Nếu bạn có nhu cầu pháp lý đầu tư vào nước ngoại vui lòng liên hệ với chúng tôi như sau:
Chi nhánh Văn phòng luật sư Yingke thành phố Bắc Kinh tại Hà Nội
Địa chỉ: Lô A1L3-04+05, tòa A1 Dự án Ecolife Capitol, 58 Tố Hữu, phường Mễ Trì, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội
Người liên hệ: Luật sư Zhang Zhi Dan
Điện thoại: + 84 859600354（Việt Nam）
Zalo: (+86)13481033546
Để lại một bình luận